Chuyện cái thắng (1)

1.

Một đêm tối mát lạnh của Đà Lạt năm 199x.

Tôi và vài người bạn ngồi trên một cỗ xe ngựa thồ đi loanh quanh trên những con đường vắng hoe thưa thớt nhà ở ngoài rìa thành phố. Đường Đà Lạt quanh co dốc lên dốc xuống. Cỗ xe chúng tôi đi vẫn đều đặn chậm rãi theo từng tiếng khua lộc cộc của con ngựa già trước mặt. Tôi buột miệng hỏi: “Không biết xe ngựa có thắng không ha. Sao xe xuống dốc mà kô tuột nhanh”. N và mọi người cười khúc khích – lại một câu hỏi ngớ ngẩn kiểu đúng-là-Phát. Chúng tôi vừa thì thầm sau lưng bác đánh xe về câu hỏi đó, vừa cười khoái trá với những khả năng mà cái thắng xe ngựa, nếu có, sẽ cấu tạo thế nào.

Ngoài đường sương buông. Phía xa một bóng người hiện ra lờ mờ, loạng quạng. Ông ta có lẽ đang băng qua đường? Chiếc xe tiến tới gần mà người bộ hành dường như không hề biết đến. Xe cứ tiến, người vẫn bước tới, khỏang cách bây giờ đã gần lắm rồi. Tôi chợt lo, một phần là sợ xe sẽ đụng phải ông ta, một phần sợ giữa đêm khuya vắng thế này, người lạ đó có thể làm hại bọn nhóc chúng tôi. Người đó bây giờ đã ở sát bên xe chúng tôi. Ông đánh xe hô lên một tiếng gì đó. Chiếc xe đột nhiên ngừng lại. Quên cả hành tung quái lạ của người đàn ông đang đứng bên, tôi reo lên thích thú: “Ha, thì ra xe ngựa có thắng!”. Ông đánh xe vẫn im lặng. Tiếng người lạ lè nhè cái gì đó không rõ. Chúng tôi phải hỏi lại, không khỏi lo âu ông ta đang muốn gì. Ông ta gắt giọng, vẫn nhừa nhựa, rõ là đang say xỉn,  “Thắng xe cái bố khỉ gì. Chúng mày cán lên chân tao rồi!”

Lấy là để cho

Lấy là để cho

Một mẫu tin đối với tôi đáng lẽ là động trời, thế nhưng không hiểu sao không hề được hai tờ báo online lớn tiếng Việt vnexpress và vietnamnet ngó ngàng đến.



Ngày 25/6/2006, hàng loạt tờ báo lớn trên thế giới  đưa tin: Warren Buffet, nhà tỷ phú lớn thứ hai trên thế giới, tuyên bố trao tặng phần lớn số tiền của mình cho tổ chức từ thiện Bill & Melinda Gates Foundation . Con người bị cho là "hà tiện"  bởi sống ở một ngôi nhà bài trí đơn giản, không có gì nổi trội so với láng giềng này đã quyết định dành 85% của số tài sản kếch sù 44 tỷ USD của mình để làm tròn tâm nguyện đúng như lời nói của mình 20 năm về trước.



Nếu bạn còn đang hình dung những con số đó nói lên điều gì thì hãy thử những gợi ý sau:

. Quỹ Bill & Melinda Gates Foundation (do tỷ phú số 1 Bill Gates sáng lập năm 2000)  hiện là quỹ phúc thiện lớn nhất thế giới với số tiền là 29.1 tỷ USD.

. Tổng giá trị hiện tại của tài sản mà Buffet cam kết cho quỹ khoảng 37 tỷ USD.

. GDP của Việt Nam năm 2005 : 43.75 tỷ USD

. Giá trị của công ty Apple: 48 tỷ USD.





Có lẽ ít ai có thể nghi ngờ về cái đầu lạnh của những nhà đầu tư thành công, nhất nhà đầu tư thành công nhất mọi thời đại này. Như ông trả lời trong cuộc phỏng vấn của tạp chí Fortune , lý do khiến ông quyết định chọn quỹ đầu tư của Bill Gates hoàn toàn là vì ông tin vào mục đích của quỹ, và tin là quỹ mình lập ra chưa chắc hiệu quả hơn quỹ của vợ chồng Bill. Hòan toàn không có tình cảm chi phối trong quyết định của mình, cũng không hề run tay khi ký quyết định đó như Ted Turner đã run lúc ký vào tấm séc từ thiện trị giá 1 tỷ USD.



Chuyện gì đang xảy ra ở đây? Một người mà những thủ đoạn cạnh tranh chà đạp lên đối thủ của công ty ông ta mang lại cho ông ta bao nhiêu hiềm ghét của thế giới (ít ra là trong thế giới IT) ngoài cái danh hiệu người giàu nhất địa cầu, lại là người lập ra quỹ từ thiện với mục tiêu tốt đẹp nhất- xóa bỏ sự không công bằng của xã hội, mang lại cho con người ở thế giới thứ ba cơ hội y tế và phát triển mà chính cái guồng máy tư bản giúp ông làm giàu đã hoàn toàn bỏ rơi (và chính phủ các nước thứ ba không đủ sức lo tới).



Người còn lại làm giàu từ những con tính rất chi ly, những % lợi nhuận ít ỏi, miệt mài bao nhiêu năm. Người nổi tiếng là keo kiệt và hầu như không chi tiền cho bất cứ tổ chức từ thiện nào (trừ quỹ ông lập ra gần đây) trong suốt bao nhiêu năm, lại làm một con tính khó tưởng tượng nhất - dành một con số % khổng lồ số tiền mình đã tạo được cả đời cho mục đích từ thiện.



Hầu hết chúng ta chia sẻ với nhau một giấc mơ đẹp - Một thế giới đại đồng trong đó mọi con người đều bình đẳng, được tôn trọng, được có những cơ hội ngang nhau. Một số ít xã hội trong chúng ta đã can đảm thử đi tìm con đường thực hiện giấc mơ đó. Nhưng sau cơn mộng, thế giới vẫn là như vậy- đầy bất công và đủ lý do để phàn nàn.



Nếu đã không thể thay đổi được nó, tại sao không lợi dụng những bất công đó để xóa bỏ phần nào bất công. Cũng như Bill, Warren, Carnegie, etc... đã làm. Trong cái rừng rậm mà luật lệ do những tên lãnh chúa lắm tiền quy định không có chỗ cho Robin Hood huyền thoại - cướp của người giàu để chia cho kẻ nghèo. Nhưng đẹp thay nó vẫn có những tên siêu tặc khác- tuy không đẹp bằng Robin Hood, nhưng có thật. Họ cướp của tất cả để chia cho kẻ nghèo.



Và bạn biết tôi thích gì nhất trong toàn bộ câu chuyện này không? - Warren thậm chí không cần cái quỹ đó phải thêm tên mình vào.