Chống Anh-Tanh

Dạo này thỉnh thoảng lại nghe thiên hạ kháo nhau chuyện bác này đòi chống Anh-Tanh, bác kia biểu lật Niêu-Tông, tui nhớ tới cái câu chuyện lật đổ vĩ nhân của mình hồi đó.

Cái hồi đó đó. Tui nghe bảo là vận tốc ánh sáng trong chân không C là vận tốc lớn nhất, cái này là tiên đề mà không chứng minh thì phải. Tui thấy mình đã tìm ra cái "lỗ đen" to đùng trong cái lý thuyết của ông Anh-Tanh mà chưa ai thấy ra. Sau đây là đại khái đoạn đối thoại với thầy dạy Lý mà tui còn nhớ, lúc trên đường ra cổng giữ xe.

P: Thầy, em thấy cái ông này ổng nói sai. Em nghĩ C chưa phải là vận tốc lớn nhất.

Thầy: Sao vậy?

P: Em thấy vận tốc ánh sáng không có nhanh bằng vận tốc... ánh mắt.

Thầy _ trố mắt, nhìn mặt kỳ kỳ

P (nói nhanh): Tại vì em vd có ngôi sao đó trên trời, ánh sáng phải mất vài chục năm mới đi từ ngôi sao đó đến trái đất. Trong khi đó, em chỉ việc ..errr.. phóng... ánh mắt thì chưa tới 1 giây, ánh mắt em đã đến ngôi sao đó rồi. Vậy vận tốc ánh mắt của em phải nhanh hơn chứ.

Thầy: (sém xỉu vì cười, nhưng biết kềm chế rồi giải thích gì đó. Lúc đó thì quê quá nên đầu óc tui cho vào chỉ được 1 ít. Chỉ biết là mình sai bét mà còn láo. hehe)

Thôi thì tự an ủi mình vậy. Người ta nhìn thấy đại dương sâu thẳm bên trong đôi mắt. Còn tui thấy được cả chiều sâu vũ trụ trong đó.

Taj Mahal_ Tình yêu và Cái đẹp 2

Trong

Bạn có biết là theo đạo Hồi, hoàng đế Shah Jahan có quyền có 4 bà vợ, nhưng vì tình yêu với Mumtaz Mahal, ông chỉ lấy một mình bà làm vợ duy nhất, và sau 19 năm sống chung với nhau, ông sống phần còn lại của đời mình một mình, bỏ ra 22 năm để theo dõi việc xây dựng Taj Mahal cho bà? (Tôi không có hỏi số phi tần của ông :o) )

Bạn có biết người ta đã dùng trên cả ngàn thớt voi để vận chuyển nguyên liệu xây dựng nó? Từ đá cẩm thạch tận Rajasthan, đến ngọc thạch anh ở Punjab, ngọc bích và pha lê ở Trung Hoa, và nhiều đá quý khác từ Tây Tạng, Sri Lanka, Afghanistan và Arabia. Một nhà kiến trúc sư nổi tiếng từ Ba Tư (người ta bây giờ bảo là ông là kiến trúc sư giỏi nhất Bắc bán cầu thời bấy giờ) đã thuyết phục được hoàng đế qua mô hình bằng gỗ của mình giữa nhiều mô hình kiến trúc khác.

Bạn có biết người ta bảo rằng chỉ qua một đêm sau khi vợ mất, râu và tóc của nhà vua đã trở nên bạc trắng?

Bạn có biết toàn lăng tẩm vĩ đại này được xây dựng bằng đá cẩm thạch trắng là để biểu tượng cho sự thanh khiết của bà hoàng hậu? Người ta nói là ước muốn của hoàng đế lúc đấy là ông sẽ cho xây dựng một lăng tẩm của mình cách đấy vài dặm bên kia dòng sông Yamuna linh thiêng. Lăng của ông sẽ có màu đen và sẽ có một chiếc cầu bắc giữa hai lăng mộ này để chỉ riêng ông và bà đến tìm nhau giữa thinh không thoát tục. Tiếc là cuối đời ông bị con mình lật đổ và bị nhốt trong một buồng của pháo đài Agra. Cho đến lúc mất đi, ông hàng ngày chỉ có thể ngắm Taj Mahal của mình từ nơi xa ấy.

Bạn có biết cuối cùng ông được chôn bên cạnh mộ của vợ trong cùng ngôi đền ái tình ấy? Bên trong lăng mộ, cạnh quách của bà hoàng hậu nằm ở vị trí trung tâm, quách của ông hoàng đế si tình này nằm khiêm tốn bên cạnh như là sự tôn vinh cuối cùng mà ông có thể dâng hiến cho bà. Một kết cục buồn, nhưng có hậu và nỗi trớ trêu của số phận chỉ làm cho câu chuyện của họ đẹp hơn .

Bạn có biết .....? .......? ......? ....

Tôi bị choáng ngợp. Bao nhiêu hình ảnh mà tôi xem qua không chuẩn bị cho tôi được nhiều khi đặt chân đến đây. Chỉ cổng vào khu lăng tẩm riêng mình nó cũng xứng đáng là một công trình đáng chiêm ngưỡng. Qua khỏi cổng, trông về phía xa, ở cuối tấm thảm nước kia là Taj Mahal. Bên trái là một ngôi đền Hồi giáo sừng sững, chính diện hướng về lăng_ hướng mặt trời mọc. Để cho cân đối, người ta cho xây một công trình tương tự ngôi đền ở phía bên kia hướng về phía mặt trời lặn. Taj Mahal nằm giữa, cao lớn mà mềm mại.

Có lẽ những mái vòm cong của kiến trúc Hồi giáo đã thu hút tôi. Hoặc có lẽ do những nét chạm nổi theo môtip cây hoa rất công phu trên đá cẩm thạch. Hay phải chăng nhờ những đường nét hoa văn trang trí bằng đá quý màu chạm chìm thật tinh xảo. Có lẽ là tất cả, nhưng chính cái màu trắng của ngôi đền mới khiến tôi speechless. Giữa một buổi sáng lạnh mát và trời trong nắng dịu, cái màu tinh khiết ấy vươn lên cao mãi theo những đường cong dịu dàng thanh thoát của một công trình kiến trúc tuyệt đẹp. Và tôi chỉ muốn ngồi bệt xuống sàn ngắm mãi nó.

Cái đẹp thật lạ. Đôi khi nó như một môn khoa học_ chỉ tiết lộ những bí mật của mình cho nhà nghiên cứu chịu bỏ công tìm tòi để hiểu nó. Càng tìm hiểu sâu, ông ta càng thấy thú vị và mê đắm nó cho dù bao người xung quanh nhìn nó dưới ánh mắt gì đi nữa. Cũng đôi khi cái đẹp như một bản năng_ nó hiển nhiên, trực nhận, không cần giải thích, không cần xưng tụng, nó vượt qua những rào cản văn hóa, tôn giáo, không gian và thời gian. Taj Mahal đẹp như thế.

Cái đẹp thật lạ. Tưởng phù phiếm là thế nhưng nó lại có một sức mạnh to lớn trước lý trí. Trước cái đẹp, lý trí phải cuống cuồng chống đỡ bằng những vũ khí sắc bén hùng mạnh của mình. Vậy mà nó vẫn thường phải quy phục cái-phù-phiếm-thiếu-logic-không-thể-hiểu-nỗi đó. Chả trách xưa nay anh hùng khó vượt mỹ nhân quan. Mới ngày hôm trước, tôi còn e dè, nghi ngờ, tìm ra không ít những lý lẽ hạ thấp cái gọi là kỳ quan này. Thế mà bây giờ tôi muốn tin cả những gì người ta kể về nó_ không cần thắc mắc đâu là huyền thoại còn đâu là sự thật. Bây giờ tôi thích gọi nó là Ngôi đền hơn là lăng tẩm_ Ngôi đền tình yêu. Bây giờ những lý lẽ còn sót lại của tôi ngày hôm qua chạy va vào nhau lộn xộn, ngả loảng xoảng vô nghĩa chả còn phân biệt ra nữa. Và như muốn tung ra một đòn quyết tử cuối cùng, chúng vùng lên. “ Nhưng ông hoàng đế này đã dùng nô lệ và tù binh để xây dựng nó, phải không?” _ tôi nén vẻ đắc chí hỏi người hướng dẫn. “_ Không, không có ai trong số họ bị ép uổng. Hoàng đế Shah Jahan đã trả công những người xây dựng ấy và nhà kiến trúc sư rất hậu hỹ trong suốt 22 năm trời.”. Mắt ông ta ánh lên tự hào thật khó ưa, rồi chúng lim dim lại nhìn tôi đắc thắng “ và cho đến tận bây giờ, ông ta vẫn đang tạo ra việc làm cho hàng triệu người chúng tôi”. Thế là hết. Ông ấy đã tước bỏ của lý lẽ tôi cái quyền được thua trong danh dự. Chúng rên lên yếu ớt “Đừng tin, đừng tin ông ấy. Hãy kiểm chứng lại”. Tôi mỉm cười. Ở trước Taj Mahal, tôi muốn tin.

Sau




...

Taj Mahal_ Tình yêu và Cái đẹp 1

Trước




Con người thật lạ. Họ thường chỉ nhận ra giá trị của một vật gì đó khi nó đã vĩnh viễn vuột khỏi tầm tay của mình.

Tôi đang trên đường ghé thăm Taj Mahal, một trong những kỳ quan của thế giới. Nơi đây, người ta nói rằng, là một kiến trúc biểu tượng cao quý nhất cho tình yêu của con người. Tôi cười_ lại một trò marketing tâng bốc đến tận mây xanh mà tôi vẫn hay dị ứng. Dẫu sao thì về mặt kiến trúc, nó làm sao cổ xưa và thách thức bằng những kim tự tháp Ai Cập, còn nói về sự hùng vĩ thì Vạn lý Trường thành của Trung Hoa có thể ngạo nghễ cười cái anh bạn trẻ láng giềng bên kia dãy núi Hymalaya này. Bởi dẫu sao thì Taj Mahal vẫn chỉ là một lăng tẩm ba trăm sáu mươi tuổi lẻ.

Chỉ là một lăng tẩm. Truyện kể rằng khi vợ của hoàng đế Mughal ( Mughal là chữ Ba Tư của Mongol_Mông Cổ ) Shah Jahan, hoàng hậu Mumtaz Mahal, mất đi khi lâm bồn đứa con thứ 14 của hai người, hoàng đế đã thương tiếc vô hạn và truyền xây dựng một lăng mộ đẹp nhất dành cho bà. Lăng xây dựng mất 22 năm ròng, với những vật liệu quý giá nhất, và những nhà nghệ nhân, nhà kiến trúc tài hoa nhất của khắp vùng Trung Á, Ba Tư và Vịnh Ả rập. Quả là một sự xa hoa vô độ. Có gì là cao quý khi một ông hoàng lắm của quyết chí xây dựng một công trình để thể hiện thói kiêu hãnh và tham vọng của mình? Một biểu tượng của tình yêu? Tại sao không phải là lúc còn sống, khi người ta đã chết rồi thì dù có đặt vào ngôi đền pha lê quý báu nhất cũng có ích gì? Phải chăng ông ta chỉ thực sự nhận ra tình yêu ấy sau khi bà vợ của mình mất?

Chỉ là một lăng tẩm. Nó làm tôi nhớ đến hệ thống lăng tẩm nhà Nguyễn bên bờ sông Hương xứ Huế, hay lăng mộ ngầm của Tần Thủy Hoàng đế ở Tây An, và cả những kim tự tháp trong thung lũng các vì vua nữa. Tại sao người ta có thể bỏ ra từng ấy công của của nhà nước, của sức dân để dồn vào một công trình mà họ hiểu là sẽ bỏ phí sau khi hoàn thành? Thậm chí đôi khi những công trình ấy còn tham lam hơn cả những ngôi đền, những tu viện thờ phụng các bậc linh thiêng; bởi nói cho cùng chúng cũng chỉ là những nhà mồ của người trần mắt thịt, hoặc của những người có mối liên hệ nào đó với thần linh.

Xuyên giữa vùng bình nguyên sông Hằng (Gangetic Plain), suốt từ Delhi đến Agra, xe tôi đi qua một vùng đất đỏ vàng ngút ngàn tầm mắt. Không một ngọn đồi, và khô cằn ít sông suối, vậy mà chỉ vài trăm km về phía Bắc đã là hệ thống Hymalaya ngàn thước lên cao ngàn thước xuống. Nếu đồng bằng sông Mekong không được đan dệt bởi chằng chịt kênh rạch và thay những ruộng lúa nước mơn mởn bằng những đồng lúa mạch thì có lẽ nó sẽ giống nơi đây chăng? Tôi đến Agra vào lúc trời nhá nhem tối. Thành phố bẩn bụi, nhiều người nghèo như phần lớn những thành phố xứ này mà tôi đi qua. Có điều nó mang vẻ nông thôn mộc mạc, và ngoài trời nhiệt độ gần 10oC. Thời tiết thật dễ chịu, sáng mai tôi ghé Taj Mahal.

Pensieve deposit 2: Fear

Yann Martel- Life of Pi


"I must say a word about fear. It is life’s only true opponent. Only fear can defeat life. It is a clever, treacherous adversary, how well I know. It has no decency, respects no law or convention, shows no mercy. It goes for your weakest spot, which it finds with unerring ease. It begins in your mind, always. One moment you are feeling calm, self-possessed, happy. Then fear, disguised in the garb of mild-mannered doubt, slips into your mind like a spy. Doubt meets disbelief and disbelief tries to push it out. But disbelief is a poorly armed foot soldier. Doubt does away with it with little trouble. You become anxious. Reason comes to do battle for you. You are reassured. Reason is fully equipped with the latest weapons technology. But, to your amazement, despite superior tactics and a number of undeniable victories, reason is laid low. You feel yourself weakening, wavering. Your anxiety becomes dread.

"Fear next turns fully to your body, which is already aware that something terribly wrong is going on. Already your lungs have flown away like a bird and your guts have slithered away like a snake. Now your tongue drops dead like an opossum, while your jaw begins to gallop on the spot. Your ears go deaf. Your muscles begin to shiver as if they had malaria and your knees to shake as though they were dancing. Your heart strains too hard, while your sphincter relaxes too much. And so with the rest of your body. Every part of you, in the manner most suited to it, falls apart. Only your eyes work well. They always pay proper attention to fear.

"Quickly you make rash decisions. You dismiss your last allies: hope and trust. There, you’ve defeated yourself. Fear, which is but an impression, has triumphed over you.

"The matter is difficult to put into words. For fear, real fear, such as shakes you to your foundation, such as you feel when you are brought face to face with your mortal end, nestles in your memory like a gangrene: it seeks to rot everything, even the words with which to speak of it. So you must fight hard to express it. You must fight hard to shine the light of words upon it. Because if you don’t, if your fear becomes a wordless darkness that you avoid, perhaps even manage to forget, you open yourself to further attacks of fear because you never truly fought the opponent who defeated you."

Đây là chương đoạn mà tôi thích nhất trong toàn bộ tác phẩm. Một quan sát ngoài lề mạch truyện, một viên ngọc dọc đường trong số nhiều của quý rãi rơi dọc hành trình trôi dạt tưởng chừng chán ngắt thiếu tình tiết của nhân vật Pi.

Trong đấy, đoạn 1 là đoạn gây tâm đắc và ngạc nhiên thú vị nhất. Đoạn 2 bình thường. Đoạn 3 còn nghi ngờ. Và đoạn 4 còn chưa hiểu hết.

Chia vui với Bạn già !

07/01/2007
Hôm nay, một người bạn thân làm đám cưới.

Định chúc K vài câu, nhưng kô thể chen vào một chương trình tổ chức kín mít và chuyên nghiệp đến thế. (Biết sao được bây giờ thôi thì sửa bài phát biểu chuẩn bị sẳn rồi post lên blog chúc mừng vậy ). Lưng quay về phía sân khấu, tôi không thể dõi theo hai bạn giữa lọt thỏm bao nhiêu người đến chia vui. Thôi kệ hai bạn đó, hehe, cứ tận hưởng những giờ phút cụng ly bốp bốp, chọc đùa nghịch ngợm cùng với bạn bè lớp cũ. Hiếm khi có dịp gặp lại nhau mà. Sướng. Chắc K cũng chả bận lòng gì nhỉ? Bạn già bao lâu rồi còn gì. Quan tâm đến nhau đâu kể những lúc như thế này.

Chúng tôi học cùng lớp từ hồi vào cấp 3. Mãi đến năm lớp 11, tôi mới nghe 1 người bạn cũ học trường khác kể về K. Ặc ặc, kô ngờ bạn mình nổi tiếng đến thế, quá khứ oanh liệt đến thế mà mình có mắt như mù- giương mắt ếch ngắm phượng hoàng mà cứ ngỡ đó là chim cánh cụt. Ba năm trung học, thế mà kô có nhiều lắm kỷ niệm bởi đến tận sau này chúng tôi mới chơi thân với nhau mặc dù thỉnh thoảng mới có dịp gặp mặt. Tôi biết K thông minh, điều này thì bạn bè kô ai có thể nghi ngờ gì. K lại còn tinh tế và nhạy cảm nữa. Phải chăng vì vậy mà K manage sự thành đạt, tình bạn bè cũng như tận hưởng cuộc sống một cách dễ dàng và hài hòa tuyệt đến vậy?

Nói về sự thành đạt của bạn trong học tập và sự nghiệp có lẽ quá thừa, tôi chỉ muốn kể một chuyện nhỏ về một mảnh của phần "tận hưởng cuộc sống" mà tôi cũng có phần tham gia với K - chơi cầu lông. Trong danh sách dài dằng dặc những điều đáng tự hào của K lúc còn ở cấp 3, thì thể thao có lẽ nằm đâu đó gần cuối. Chúng tôi lập hội cầu lông khi K quay về làm ở VN, còn tụi Nh, N và tôi vừa tốt nghiệp hoặc còn học đại học. Đối với tôi lúc ấy, nó là một thú vui, còn với K, đó là một thú say mê nghiêm túc. Sau này, K quay lại Mel, chúng tôi thì mỗi người một hướng. K vẫn cố gắng duy trì bên ấy 1 hội cầu lông, lẫn tập chơi tennis, và cả bơi lội thường xuyên- một lối sống năng động, đầy tiếng cười và nhiều mồ hôi. Bây giờ gặp lại, tôi cá là cả lớp CL chắc kô có ai có thể sánh với K về sức bền và thể lực (đó là chưa bàn đến kỹ thuật cầu lông). Người ta bảo Sức khỏe là Thái độ sống- trong trường hợp này chắc khó có thể đúgn hơn được nữa. Chính thái độ tích cực ấy, cùng với tài năng và sự tinh tế của mình đã khiến K nhận được bao nhiêu món quà từ cuộc sống.

Và hôm nay, cuộc sống trao tặng cho bạn tôi một trong những món quà quý giá nhất. Tôi không biết H nhiều như tôi biết K, nhưng tôi tin là H cũng thật tuyệt vời, bởi vì cũng như K, H cũng được cuộc sống trao tặng một món quà tuyệt vời. Hai bạn không hẳn là một đôi trai tài gái sắc, , mà cả trai lẫn gái đều vẹn toàn cả tài lẫn sắc. hehe.

Lần tôi sang Mel cũng là lần đầu tôi được nghe bài hát "Bình yên". Trong xe bạn, tiếng TT Hà vang lên thật trong mà ấm "Như từ trong nhau lớn lên khôn lên cùng nhau". Ừ nhỉ, một trong những điều ngọt ngào nhất của tình bạn chẳng phải là cùng nhau lớn lên khôn lên, cùng nhau chia sẻ, động viên nhau khám phá cuộc sống sao? Và từ chỗ đứng khá xa, K ơi, P rất vui khi thấy bạn già của mình vẫn lớn lên mãi !

Xin chúc mừng hai bạn K&H. Cầu mong hai bạn mãi tiếp tục tận hưởng những hương vị ngọt ngào mà cuộc sống mang lại. Chúc cuộc sống hai bạn luôn hạnh phúc hơn và đầy hơn vì đã có người kia!


Hmm, công nghệ lăng xê của mình cũng khá ghê. K nhỉ !

Tự do - bảo mật identity, 4 bức tường, 2 job và lực hấp dẫn

Tự do là gì nhỉ?
Một khái niệm hết sức phổ thông, thế nhưng tùy theo người bạn hỏi mà có thể bạn có thể nhận được những câu trả lời khác nhau. Hơi khô 1 tý thì đại loại như:
- Điều kiện mà con người có thể làm những gì mình muốn, đạt đến hết khả năng của mình mà kô bị yếu tố chủ quan bên ngoài kềm chế
- Điều kiện không kiểm soát, kô luật lệ

Cụ thể hơn 1 tý thì:
- Là người dân có thể thoải mái, an tâm đi bỏ phiếu bầu lãnh đạo
- Là khi xh không có giai cấp bóc lột, tước đoạt phương tiện sản xuất, và chiếm dụng giá trị thặng dư
- Là xh kô có sự thống trị bởi 1 nhóm tài phiệt, quân phiệt, quý tộc, tôn giáo, v.v...

Nhưng đối với phần lớn người bình thường, như tôi, thì tự do là những cái còn cụ thể, đơn giản hơn nữa. Đó có thể là không bị ngăn sông cấm chợ, được bán hàng của mình với giá mình đồng ý, được đi làm, sinh sống ở chỗ mình chọn, được đi lại thoải mái, được nói thoải mái, hoặc thậm chí được xài tiền của mình thoải mái v.v... Vì thế, tôi chỉ có hứng thú ( và khả năng) lan man về tự do ở mức độ này thôi.

Ở mức độ cụ thể và mật thiết với từng người như vậy, người ta thường không cảm thấy tự do như là chính nó. Người ta dễ cảm thấy tự do thông qua sự mất tự do hơn. Không ai ngồi đếm mình có được bao nhiêu điều tự do rồi reo lên ôi tôi có nhiều quá, nhiều hơn cái tôi cần. Vậy mà chỉ cần họ phát hiện ra mình kô được làm cái gì đó mà đáng lẽ mình phải được làm thì đó là tất cả những gì họ sẽ thấy, họ cảm, họ đau tức. _ Một phản ứng hết sức tự nhiên, rất người.

Vậy nên thay vì nói về tự do, chúng ta hãy bàn về cái dễ nhìn thấy hơn - sự kiểm soát. Tôi thấy thật thú vị khi ở một số nơi, người dân cảm thấy họ thật "tự do, thoải mái" trong khi rõ ràng là họ vẫn bị kiểm soát. Nghệ thuật của sự kiểm soát này nằm ở chỗ "phát hiện hay không".

Những siêu thị hiện đại có ít kiểm soát để cho người mua thoải mái muốn làm gì thì làm so với những quầy hàng cổ điển có người săm soi mỗi bước ta đi không?

Những người lái xe vượt tốc độ nhận giấy báo đến nhà, có thoát được bàn tay công quyền, so với người lái xe ở nước khác bị cảnh sát rình chặn?

Tương tự là chuyện thoải mái mượn tiền xài trước (tín dụng), chuyện thoải mái trên mạng, v.v... Ở đâu cũng vậy, người ta chỉ cho phép bạn "tự do" khi mà họ đã chắc chắn là họ có thể kiểm soát bạn. Cái dở của sự kiểm soát thô sơ, cổ điển là nó cứng nhắc, xấu xí, và có độ chọn lọc kém hơn, cho nên dễ khiến người ta bực mình, phiền toái hơn. Họ dễ dàng phát hiện ra sự mất tự do của mình. Trong khi sự kiểm soát tinh tế kia che mắt được nhiều người. Khi họ không cảm giác sự kiểm soát, họ không nghĩ mình mất tự do. Có sự khác nhau về mức độ phiền toái, nhưng về nguyên tắc thì như nhau.

Thực ra, ở các nước phát triển, cái sự kiểm soát tinh tế ấy nó bám chặt, bám sát ghê gớm từng cá nhân. Nếu, như có người từng bảo, sự phát minh ra bốn bức tường là một trong những phát minh quan trọng nhất của loài người- Nó cho phép cá nhân có được sự riêng tư, thoải mái làm điều mình muốn khỏi ánh mắt dòm ngó (và đi kèm là sự phán xét, kiểm soát, can thiệp nhúng mũi) của bầy đàn ; thì sự phát triển về khoa học công nghệ và nghệ thuật kiểm soát làm một nhiệm vụ ngược lại hoàn toàn _ nó âm thầm, tinh vi, từ từ lột trần "những bức tường" mà loài người đã rất khó khăn mới dựng lên được, nhân danh sự tiện lợi và thậm chí thật nực cười, nhân danh chính sự tự do.

Tại sao lại nói vậy? Bởi vì trong tương lai không xa, mỗi bước bạn đi đâu, làm gì, mua gì, thưởng thức gì, với ai, bạn đi bác sỹ nào, bệnh viện chuyên khoa gì, lên mạng quan tâm điều gì, v.v... tất thảy đều diễn ra trong sự trần trụi thiếu thốn những bức tường riêng tư. Bạn biết là bạn đang bị dòm ngó, bạn biết là bạn tốt hơn là tự điều chỉnh sự tự do mình.

Dĩ nhiên phần đông ở những nước phát triển sẽ vẫn không thấy phàn nàn gì vì họ không cảm thấy sự mất tự do, cho dù là nó có sờ sờ ở đó qua lý luận. Một số ít hơn nhận ra điều đó, và họ đấu tranh cho quyền tự do của mình dưới cái tên quyền riêng tư. Người ta vẫn nhận thấy là họ tự do, mặc dù là quyền riêng tư của họ có thể bị xâm phạm ?!, và tất cả đều khen ngợi sự tự do ưu việt của xh họ.
Ở một nơi mà tất cả mọi thông tin riêng tư của người dân đều ở dạng điện tử, được mã hóa, và nối mạng, thì vấn đề không phải là có thể hay không thể, mà là khi nào và thông tin của người nào sẽ bị hack. Và nếu điều đó xảy ra với bạn thì bạn nên âu lo đến những phiền toái của nó, bởi nó kô chỉ là bạn mất tiền hay kô, thậm chí mất tự do hay kô, mà còn có thể là bạn có "tồn tại" hay kô.

Ơ mà dài dòng về tự do đến đâu rồi nhỉ? Lan man quá, hehe. Nói ngắn gọn thêm 1 tý nữa rồi gút nhá.

Tự do là chuyện rất chủ quan, tùy mỗi người và tùy góc nhìn như thế nào. Vd đối với một người, chuyện họ đi làm 2 job là quyền tự do của họ, trong khi người khác lại bảo đi làm 2 job là sự xoay sở "tự do" trong cái giới hạn bị bó hẹp. Đối với động vật, con chim trời bay lượn có được gọi là tự do kô, khi mà nó vẫn bị bó buộc theo những pattern về di cư? Hoặc đối với vật chất đơn giản vô tri vô giác, hạt electron có thật sự tự do khi di chuyển không xác định được vị trí và vận tốc cùng lúc kô trong khi nó vẫn không thoát ra được khung orbitan của mình?

Bạn đang thấy Trái đất di chuyển tự do trong không gian? Hay là bạn đang thấy có một sợi xích vô hình từ Mặt trời đang kéo nó xoay quanh Mặt trời?

Lại lan man nữa rồi! Nói dài dòng như thế, chứ thật ra là đôi khi đối với tôi: tự do là sáng thứ hai thức dậy không có chuông báo thức, không phải mắt nhắm mắt mở cong đuôi chạy vội đi kiếm ăn. Vậy đó!

Còn tự do đối với bạn là gì nhỉ?

Địa chính trị Việt Nam

"Việt Nam có một địa chính trị quan trọng..."

Không ít lần tôi nghe báo chí nhắc đến địa chính trị VN như thế. Cũng không ít lần tôi nghe người ta bảo nhau như thế như là một cái gì đó đáng mừng, đáng tự hào tự hào vì đâu phải nước nào cũng có địa chính trị quan trọng như vậy đâu. 

Ừ, thì cho tôi mừng ké với. Tại vì địa chính trị quan trọng nên nghe nói là nước này nước kia muốn o bế ta. Xem ra cũng như cô nàng đỏm dáng được nhiều anh dòm ngó, còn đỡ hơn là một cô gái ngồi trơ giữa chợ chả ma nào dừng qua bắt chuyện.

Ờ nhưng mà cho tôi hỏi vài câu trước đã, trước khi tui cùng các bạn cụng ly uống mừng cái gọi là tài nguyên địa chính trị của ta.

 1. Ủa, địa chính trị của VN quan trọng đến cỡ nào?

Đọc qua báo chí, hoặc mấy bài phân tích của học giả này, nhà phân tích nọ, tui có cảm tưởng như mình đang ngồi trên vị trí chiếu tướng của bàn cờ châu Á- Thái Bình Dương. Hai lý do phổ biến mà họ đưa ra là:

- VN nằm ngay cạnh con đường vận chuyển hàng hải từ Ấn Độ Dương qua Thái Bình Dương- một trong những con đường hàng hải quan trọng nhất trên thế giới.

- VN nằm ở cửa ngõ của Trung Quốc hướng về phía Nam.

 

Về lý do con đường hàng hải.

Hiện giờ, con đường ngắn nhất đi từ Ấn Độ Dương sang TBD là đi qua eo biển Malacca, xuống đến Singapore và vòng lên trở lại biển Đông. Thái Lan có kế hoạch đào kênh đã rút ngắn con đường này, đồng thời hy vọng sẽ vươn lên trở thành nước điều tiết chính con đường này (Tuy nhiên, tôi rất nghi ngờ sự khả thi của dự án này, nếu có dịp sẽ trình bày sau).

Tui thiết nghĩ, vị trí một nước quan trọng đến đâu còn tùy coi ảnh hưởng nước đó có thể chi phối con đường hàng hải đến mức nào. Thử giở tấm bản đồ ra xem, lạ chưa, cái nước có ảnh hưởng quan trọng nhất đến con đường này không phải là VN. Chính Indonesia, với hàng chục nghìn hòn đảo trải thành một vòng cung khép kín ngăn cách 2 đại dương mới là nước có vai trò quan trọng nhất. Giả dụ như, một ngày nào đó, chính phủ nước này tuyên bố phong tỏa lãnh hải của mình. Chắc chắn, Đông Bắc Á sẽ lo chết ngộp, và cả khu vực sẽ rơi vào mất ổn định.

Thế còn nếu như các bác ở Hà Nội một ngày nào đó nổi hứng lên tuyên bố y vậy? Ặc ặc, hài quá. Tôi thấy nó chả ảnh hưởng gì nhiều cả. Tàu bè trên tuyến hàng hải này vẫn có thể an toàn đi qua hướng lãnh hải của Philipines khi ngang qua biển Đông- tuyến đường vận chuyển không vì thế mà trở nên dài hơn bao nhiêu. VN có thể chỉ ảnh hưởng, thay đổi tuyến đường một tý, chứ không thể gây ảnh hưởng đáng kể nào.

Vậy thì xét về con đường hàng hải, vị trí VN không cho nhiều lợi thế về địa chính trị như nhiều người tưởng. Về tầm quan trọng, tui nghĩ mình còn phải xếp sau Malaysia, Singapore và Thái Lan. Có chăng lợi thế về địa kinh tế là chuyện đáng bàn hơn.

 

Về lý do cửa ngõ phía Nam của Trung Quốc

Có thể xem đây là lý do thuyết phục hơn. Tuy nhiên cũng cần biết là TQ gần đây đẩy mạnh hợp tác cả về kinh tế lẫn quân sự với Myanma. Họ đã tự mở cho mình con đường xuống Nam thẳng qua Ân Độ Dương mà kô cần qua biển Đông. Vị trí “cửa ngõ” của VN vì thế mà cũng giảm đi tầm quan trọng một ít. Đó là nói về tầm quan trọng tiềm năng, bởi vì nếu nói thẳng ra thì trên thực tế đã bao giờ VN đóng vai trò cửa ngõ đâu.

 - o -

Vậy nên ai đó có mừng về Địa chính trị của VN thì hãy khoan mừng vội. Mở bản đồ ra xem thì hình như mình kô có đến nỗi tốt như người ta hát cho mình tin đâu. Đó là tôi nghĩ vậy, có chỗ nào nhìn chưa ra thì mong các bác chỉ thêm.

Ừ thì địa chính trị của ta nó không phải là quan trọng bậc nhất Đông Nam Á, nhưng cứ chấp nhận với nhau là cũng quan trọng đi. Vậy cho tui hỏi tiếp…

2. Địa chính trị quan trọng có gì mà đáng mừng?

Tui tự hỏi, cái gì khiến cho một nước có địa chính trị quan trọng. Có hai yếu tố. Thứ nhất là yếu tố địa lý (dĩ nhiên rồi).  Cái này là do trời đặt đâu mình nằm đấy, miễn kiện cáo gì. Cái thứ hai là yếu tố nhân tạo. Cái này theo tui mới đáng bàn.

Giả dụ như nước Nhật ngày xưa, và cả Đông Bắc Á bây giờ không có sự phát triển về kinh tế kỳ diệu như thế, thì có thể nào con đường vận chuyển đó có vai trò đáng kể như bây giờ?  Cũng như trên con đường tơ lụa thời xưa, các nước vùng Trung Á trên con đường này chỉ có vai trò địa chính trị quan trọng khi mà có sự giao thương giữa 2 cực giàu có châu Âu và Trung Quốc. Khi con đường này kô còn được sử dụng và thay bằng đường biển, yếu tố địa lý một mình nó chẳng còn có ý nghĩa gì trong cấu thành địa chính trị.

Giả dụ nước TQ không hùng cường, thì VN có được cái vị trí địa chính trị đó?

Ví von trong nội bộ nước mình, chuyện tự hào về địa chính trị của mình, đối với tui, nó cũng nực cười như một anh dân làng ở một tỉnh nghèo miền Trung, nơi thắt lưng của đất nước, bảo là tôi tự hào vì địa chính trị của tỉnh tôi bởi nó nằm trên con đường huyết mạch Sài Gòn – TpHCM và Hà Nội. Hoặc như anh dân buôn làng ở Tây Nguyên tự hào cái địa lý của mình đối với sự sống còn về mặt quân sự của miền Nam ngày xưa.

Tui không những thấy nó nực cười, mà còn thấy kệch cỡm và đáng xấu hổ vì chuyện đó. Tại sao kô biến mình thành một cực- một Sài Gòn, Hà Nội, một Trung Quốc, Nhật Bản-tặng cái vai trò địa chính trị đó cho những nước xung quanh?



Địa chính trị quan trọng đồng nghĩa với anh chả làm được cái gì so với cái anh nhà ở ngõ dưới, hoặc cái anh hàng xóm của anh. Nghĩa là anh vô tích sự nhưng chó ngáp phải ruồi nên ba mẹ để lại cho anh cái nhà nằm ở đầu ngõ lối vào nhà mấy anh kia.

Chả thấy tự hào ở đâu, tui chỉ thấy đáng nhục thì đúng hơn.

 Đó là chưa kể đến cái địa chính trị quan trọng mang lại không chỉ cơ hội cho ta mừng mà còn cả thách thức để ta lo. Nằm dưới TQ có nghĩa là ở làm rào dậu cho vùng ĐNÁ, đưa cổ ra hứng trước chuyện rủi ro nếu ông anh này ho hen, có nghĩa là nước ngoài sẽ muốn can thiệp vào chuyện nội bộ nước ta nhiều hơn. Nếu không đủ mạnh và khéo, một nước có địa chính trị quan trọng sẽ trở thành một chiến trường ngầm cho các thế lực trong khu vực xâu xé gây ảnh hưởng, hoặc tệ hại hơn là trở thành một chiến trường thực. Lịch sử không thiếu vd cho trường hợp này, và hy vọng là người VN kô cần phải bị nhắc bài học lịch sử.

 - o -

Vậy nên, nếu lần sau bạn nghe ai nói về Địa chính trị của VN với những hàm ý mừng, hãy nhớ là ta cũng nên lo. Nếu họ thấy nên tự hào, hãy nhắc là mình cũng nên biết nhục.

Hoặc, nếu có thể, bạn hỏi người ấy dùm tôi hai câu hỏi ở trên với.